03 июня 2008 г.
Ĕçкĕпе иртĕхни халăх хуçалăхне çав тери пысăк тăкак кÿрет, сывлăха амантать, çемьене аркатать. Алкоголь шĕвекне час-часах ĕçнине ĕçкĕпе иртĕхни тесе шутлаççĕ. Ку шĕвексен шутне сăра, хĕрлĕ эрех, шурă эрех, коньяк, бальзам тата ыттисем те кĕреççĕ. Вĕсен составĕнче пуринче те этил спирчĕ пур, çакă ĕнтĕ çын организмĕшĕн чи сиенлĕ шутланать. Вăл этемĕн мĕн пур пурнăç тытса пыракан системисене амантать, уйрăмах чĕрепе юн тымарĕсене, пĕверпе вар-хырăма, ăс-тăнпа нерв системисене, ÿпке тата пÿрепе шăк çулĕсене. Ĕçекен çын чĕрепе аптрама пуçлать, юн пусăмĕ хăпарать, паралич та çапма пултарать. Алкоголь пуç мими клеткисене тĕппипех аркатать, нерв системи хавшанă пирки ĕçекен çын час-часах тарăхать, вăрçать, ăс-тăнĕ улшăнать. Пĕвер клеткисем пĕтсе пынăçемĕн цирроз пуçланать, вар-хырăм ĕçлеми пулать. Чылай хушă эрехпе иртĕхнине пула эрех патнелле туртăнтаракан хăйне евĕр чир — алкоголизм — пулса каять. Çав чирĕн тĕп паллисем çаксем пулаççĕ:
1. Ÿсĕрлес тесе нумай ĕçни.
2. Пирвайхи черкке хыççăн çине-çинех ĕçес кăмăл палăрни. Çын хăй мĕн чухлĕ ĕçнине тĕрĕслеми пулни.
3. Эрех ĕçмесĕр пурăнма май çук пек туйăнни — ĕçесси пĕр тĕп интерес пулса тăрать.
4. Мухмăр чĕртес кăмăл пулни.
5. Эрех ĕçмесĕр кăшт пурăннă тапхăрта çын шăртланса, тарăхса çÿрени.
Çак чиртен хăтăлас тесен, çыннăн хăйĕн умне çирĕп тĕллев лартмалла, чи кирли — эрех ĕçме тĕпренех пăрахасси. Медицинăра сыватмалли ăнăçлă меслетсем пур, пăсăлнă организм ĕçне каллех йĕркене кĕртме пулать. Çемьере эрехпе иртĕхнине сиссен, вăхăтра асăрхаттарса, сиплеме тăрăшмалла.
ВУЛАСА ПĔЛ!
ШУТЛАСА ПĂХ!
Пĕтĕм Тĕнчери Сывлăха сыхлакан организаци (ВОЗ) пĕлтернĕ тăрăх, Европăри халăхсен чирлесси 9,2 процент эрех-сăра ĕçнипе çыхăннине палăртнă (Раççей çĕр-шывĕ валли вара ку цифра 15 процента çитнĕ). Çав шута эрех ĕçнине пула автомашина аварине лекнине, шыва путнине, тĕрлĕрен ăнсăртран аманнине тата çынна вĕлернине (50—75 процент) кĕртмеллине пĕлтернĕ. Раççейре час-часах эрех ĕçекен 71 процент арçын тата 47 процент хĕрарăм шутланать. Кашни çын пуçне çулталăкне 10,9 л килте тăвакан шĕвексене шута илтĕмĕр.
ыйту.
Камшăн эрех-сăра ĕçни чи хăрушă шутланать?
Пирĕн районта час-часах эрех ĕçекен 796 арçын та 148 хĕрарăм шутланать, вĕсенчен 446 арçын та 130 алкоголизмпа чирлĕ. 2007 çулта районта эрех ĕçнипе 6 психоз пулнă.
ХУРАВ.
Эрех-сăра ĕçни уйрăмах ачасемшĕн хăрушă. Аталанса çитеймен организм алкоголь шĕвекĕпе хытă аманать, ÿссе аталанса пырас вырăнне хавшаса, пĕтсе пырать. Хăш-пĕр ашшĕ-амăшĕ ачисене “Килте ĕçчĕр, урамра çÿриччен”, — тесе ĕçме хăнăхтарса, хăйсен ачисен пуласлăхне пĕтерсе хураççĕ. Ÿссе çитмен ача алкоголь шĕвекне пĕр-икĕ хут тутаннипех алкоголизм чирĕпе аптрама пултарать.
Хĕрарăмсен организмĕ те эрех наркăмăшне хирĕç кĕрешме пултараймасть, çавăнпа та кун пек чух часах алкоголизм чирĕ пуçланать, ăна сиплеме вара пачах та çăмăл мар. Уйрăмах хĕрарăм ача амăшĕ пулма хатĕрленнĕ чух (е кăкăр ĕмĕртнĕ чух) эрех-сăрапа усă курни пулас ачана вилмелле амантать е ăна инвалид тума пултарни пурне те паллă ĕнтĕ.