16 мая 2008 г.
Нумаях пулмасть ЧР Президент Администрацийĕнче районсенчи муниципаллă хăй тытăмлăх органĕсен чи тивĕçлĕ ертÿçисене палăртнă. Çав конкурс-кăтарту тăрăх пирĕн районти Мăн Шетмĕ ял тăрăхĕн пуçлăхĕ А. И. Федоров “Чăваш Республикинчи муниципаллă хăй тытăмлăхăн ялсенчи чи лайăх пуçлăхĕ” ята тивĕçнĕ, çакна ĕнентерекен Хисеп грамотине илнĕ.
Çак кунсенче пирĕн корреспондент Ю. Борисов Александр Ивановичпа тĕл пулнă, ăна темиçе ыйту çине хуравлама ыйтнă.
Корр.: Александр Иванович, вулакана кĕскен хăвăрпа паллаштарсамăр?
А. Ф.: Эпĕ Мăн Шетмĕ тăрăхĕнчи Кушар ялĕнче çуралнă. Вырăнти вăтам шкула пĕтерсен Совет çарĕнче службăра тăтăм. Салтак шинельне хывнă хыççăн, тен, килтисем хистенипе те, хам та ачаран юратнă специальноçе туянас тĕллевпе Чăваш ял хуçалăх институчĕн хатĕрленÿ курсне вĕренме кĕтĕм. Тĕрĕссипе каласан, манăн вăл ача чухнехи тĕллев пулнă: эпĕ мĕн ачаран автомашинăсемпе тракторсене юратнă. Çапла майпа 1974— 1979 çулсенче аслă шкулăн механизаци факультетĕнче вĕрентĕм, алла инженер-механик дипломне илтĕм. “Мичуринец” хуçалăхра инженерта вăй хума тытăнтăм. Сăмах май, тăван, юратнă хуçалăхра ĕçленĕ чухнех асăннă аслă шкулăн агрономи факультетне вĕренсе пĕтертĕм, иккĕмĕш аслă пĕлÿ илтĕм.
Корр.: Александр Иванович, юратнă ĕçрен уйрăлса епле-ха совет органĕсен ĕçне кÿлĕнтĕр? Мĕн хистерĕ?
А. Ф.: Мĕн каламалла-ши кун пирки? Мухтанмасăр калатăп: ĕçлекене, хăй ĕмĕчĕпе тăрăшакана кирек епле çын та асăрхать. 1990 çулта депутатсем чылай сасăпа Мăн Шетмĕ ял совечĕн пуçлăхĕ пулма Л. И. Михайлова суйларĕç. Анчах Лев Иванович, сывлăх хавшаккине пула, чылаях ĕçлеймерĕ. Хăй ыйтнипе ĕçрен хăтарчĕç. Каярах вăл пирĕнтен вăхăтсăр уйрăлса кайрĕ. (Йывăр тăпри çăмăл пултăр). Çапла вара 1991 çулхи утă уйăхĕн 11-мĕшĕнче депутатсем мана ял Совет ĕçтăвкомĕн председательне çирĕплетрĕç, раштав уйăхĕн 8-мĕшĕнчи суйлавра вара хамăр тăрăхри халăх мана паянхи должноçа суйларĕ. 2005 çулхи юпа уйăхĕнчи суйлавра та вĕсем манăн кандидатурăна ырларĕç.
Сирĕн иккĕмĕш ыйту çине хуравласа çапла каласшăн. Мĕн хистерĕ-ха мана çак пукана йышăнма. Тÿрех калатăп: ял çыннисен хуйхи-суйхи, халăхпа пĕрле вĕсене çĕнсе малалла утăмласси.
Корр.: Ĕçе еплерех пуçларăр?
А. Ф.: Тÿрех каламалла, вулакан иртнĕ ĕмĕрĕн 90-мĕш çулĕсене астăвать пулĕ. Ăçта пыратăн, унта черет, кирек епле тавар та дефицитлисен шутĕнче.
Астăватăп: икĕ хутлă, шурă кирпĕчрен купаланă административлă çурта шур сухаллă мучисем, кинемейсем пырса черете тăратчĕç. Шутлăр-ха, 13 ялтан. Эпир, ял советĕнче ĕçлекенсем, вĕсен нушисене питĕ лайăх ăнланнă, çийĕнчех пулăшу пама тăрăшнă, хăшне-пĕрне списока кĕртнĕ.
Вăл тапхăрта пирĕн тăрăха çут çанталăк газĕ çитменччĕ-ха. Вăрман касакансен бригадине йĕркелерĕмĕр. Çапла майпа ĕçпе вăрçă ветеранĕсене вутăпа тивĕçтерме пуçларăмăр. Хама та вăрман касма, ватăсене килĕрен-киле вутă леçме пĕрре кăна мар тивнĕ. Ку çеç-и? Тăварĕ, песукĕ, çăнăхĕ, кĕрпи, ытти таварĕ. Ача-пăча пособийĕ тата ĕç укçи тÿлеменни, шалăва укçан паманни пирки тата мĕн чухлĕ тавлашман пулĕ.
Корр.: Эсир пуçлăх пуканне йышăннăранпа 17 çул çине пусрĕ. Мĕнле улшăнусем пулса иртрĕç-ха çак тапхăрта Мăн Шетмĕ тăрăхĕнче?
А. Ф.: Ырă улшăнусем сахал мар пулчĕç. Ытти çĕрти евĕрех, кашни ялĕнчех çут çанталăк газĕ çунать. Ял тăрăхне тĕп хуламăртан — Шупашкарпа Çĕрпÿрен автобуссем кунне 3-шер рейс тăваççĕ халĕ. ЧР Президенчĕн Указĕпе килĕшÿллĕн 2008 çулта кашни яла хытă сийлĕ автоçулпа çыхăнтарассипе малалла ĕçлетпĕр. Шыв ыйтăвĕпе те. ЧР Президенчĕн Н. Федоровăн “Чăваш Республикинче ялти культура учрежденийĕсене аталантарас енĕпе пурнăçламалли мерăсем çинчен” Указне пурнăçлас тĕлĕшпе те тумаллисем чылай. Халĕ, авă, Четрикпе Кăлава хушшинчи тимĕр-бетон кĕпере тăвас ĕç пырать. Унăн пĕтĕмĕшле хакĕ — 15 миллион ытла тенкĕ. Ăна хута ярсан кĕпер ятне А. Г. Григорьев профессор ятне парасшăн. Нумаях пулмасть Алексей Григорьевичăн — 75, ентеш-çыравçăн Прохор Трофимовăн 100 çулхи юбилейĕсене савăнăçлăн паллă турăмăр. Çулленех ĕçчен халăх Юн кун пуххине пуçтарăнать, хамăр ăсталанă карусельпе ярăнса савăнать, унпа районти уявсене те хутшăнать. Хамăн ĕçре обществăлла организацисемпе тачă çыхăнса вăй хума тăрăшатăп. Акă хуçалăхри ĕçпе вăрçă ветеранĕсен (председателĕ И. Ильин) канашĕпе çыхăну япăх мар. Иван Ильич тăтăшах сĕнÿ-канашпа пулăшать, “Тимлĕх” клуб ĕçне тăтăшах хутшăнать. Профилактика канашĕн ларăвĕсенче паянхи çивĕч ыйтусене çĕклетпĕр.
Корр.: Александр Иванович, хăвăр çемйĕрпе паллаштарсамăр.
А. Ф.: Мăшăрăм, Зоя, ял администрацийĕн ВУС специалистĕнче тăрăшать. Виçĕ ача пăхса ÿстертĕмĕр, виççĕшĕ те аслă пĕлÿллĕ.
Корр.: Пушă вăхăта епле ирттерет Александр Иванович?
А. Ф.: Тĕрĕссипе калас-тăк, пушă вăхăт çукпа пĕрех. Вăл пулсан килти хуçалăхра аппаланма юрататăп.
Корр.: Мĕнле апат-çимĕç кăмăллатăр?
А. Ф.: Нимĕнле апат-çимĕçе те тиркеместĕп. Мăшăр хатĕрлекене кирек епле апата та хаваспах çиетĕп.
Корр.: Калаçушăн тавтапуç.
А. Ф.: Хăвăра тав.